حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله در اين روايت به فجر كاذب و يا تقيه حمل كردن بسيار بعيد است . رواياتى كه دلالت بر وجوب قضاء دارند ، در مورد آن كس كه عمدا غسل را تا پس از سپيده‌دم به تأخير انداخته است ، صراحتى در وجوب غسل قبل از طلوع فجر ندارند ، مضافا اينكه اكثر آن روايات در وجوب قضا به صرف تأخير انداختن عمدى تا اينكه صبح شود نيز صراحتى ندارد ، بلكه در بيشتر آنها اشاره به خواب دوم پس از جنابت است بنابراين در مطلب مورد نظر ما صراحتى ندارد . طبق مقتضاى اصل برائت و اصل سهولت شريعت ، بعيد نيست كه روايات غسل جنب قبل از طلوع سپيده‌دم را به استحباب آن تفسير كنيم . « 1 » محقق در جاى ديگر در باب موارد امساك صائم ، بحث تعمد بقاء بر جنابت تا طلوع فجر را از مسائل مشكل مىداند كه در آن اختلاف است و علت آن را اخبار متفاوت ذكر كرده است و سپس قول به افساد روزه و وجوب قضا و كفاره در صورت بقاى عمدى بر جنابت تا طلوع فجر را قول اكثر ، خصوصا متأخرين شمرده است . ابن ابى عقيل قضاى تنها را واجب مىداند و شيخ صدوق بر متعمّد بقاى بر جنابت تا طلوع فجر چيزى را واجب نمىداند و اينكه امساك از تعمد بقاء بر جنابت واجب نيست ، بلكه جايز است كه عمدا بر جنابت باقى بماند ، تا صبح شود سپس غسل كند براى نماز صبح و در اين صورت نماز و روزه‌اش صحيح است . محقق در موافقت با دو قول بالا از ابن ابى عقيل و شيخ صدوق ، ادله‌اى را بيان كرده و سپس دلايل قول مشهور را ذكر نموده و آنها را نقد و بررسى مىنمايد

--> ( 1 ) . مجمع الفائدة و البرهان ج 1 ، ص 71 .